Sklep
Dodano: 2017-10-27

Potas – źródła w diecie, objawy niedoboru, suplementacja Ocena: 5/5 Ilość głosów: 1

Potas to składnik mineralny, który jest niezwykle ważny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Obok sodu, chloru i wapnia odgrywa istotną rolę w komórkach ciała. Bez tego składnika diety zarówno układ nerwowy, przewód pokarmowy, jak i układ krążenia nie mogłyby prawidłowo pełnić swoich czynności. Jednak nadmiar potasu w organizmie może być bardzo niebezpieczny. Ile powinna wynosić dobowa, bezpieczna dawka potasu? W jakich produktach spożywczych znajduje się najwięcej opisywanego składnika? Kto powinien rozważyć suplementację potasem, a kto powinien z niej zrezygnować?

Rola potasu w organizmie człowieka

Potas to jeden z najważniejszych składników mineralnych znajdujących się w organizmie człowieka. Szacuje się, że w naszym ciele znajduje się go ok. 3,5 mmol/l. Największe stężenie tego pierwiastka obserwuje się m.in. w mięśniach, wątrobie i czerwonych krwinkach.

Oto niektóre z licznych funkcji, jakie potas pełni w organizmie człowieka:
– gwarantuje zachowanie równowagi gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu;
– bierze udział w utrzymywaniu odpowiedniego ciśnienia osmotycznego i pH komórki;
– uczestniczy w przewodzeniu impulsów nerwowych;
– uczestniczy w reakcjach związanych z przemianą węglowodanów i białek;
– zalicza się go do aktywatorów licznych enzymów.

Potas jest wchłaniany w przewodzie pokarmowym, w jelicie cienkim (w górnej części). Nerki odpowiadają za regulację gospodarki potasu w organizmie, dlatego rozwój chorób nerek lub jelit będzie wpływał na zarządzanie tym pierwiastkiem w ciele człowieka, co może prowadzić do pojawienia się szeregu zaburzeń.

Źródła potasu w diecie

W Polsce najczęstszym źródłem potasu w diecie są ziemniaki. Należy jednak pamiętać, że nie jest to jedyny produkt spożywczy obfitujący w ten pierwiastek. Warto dbać o to, by dieta była jak najbardziej urozmaicona.

Oto przykłady produktów, które są dobrym źródłem potasu w diecie:
– suszone owoce (np. morele);
– orzechy;
– nasiona;
– kakao, czekolada;
– suche nasiona roślin strączkowych (groch, fasola, soczewica, ciecierzyca);
– ziemniaki (gotowane oraz pieczone w łupinach);
– pomidory;
– seler;
– marchew;
– banany;
– kapusta;
– śliwki;
– porzeczki;
– natka pietruszki;
– produkty pełnoziarniste (pełnoziarniste makarony, pełnoziarniste pieczywo, kasze z grubego przemiału);
– sól magnezowo-potasowa.

Zapotrzebowanie

Obecnie trudno określić dawkę potasu, jaka powinna być spożywana każdego dnia przez osoby zdrowe i chore. W Polsce Instytut Żywności i Żywienia opiera się na nieaktualnych już rekomendacjach kanadyjskich i amerykańskich (normy żywienia z roku 2012) podających dawkę wystarczającego spożycia (adequate intake – AI) potasu w wysokości 4,7 g/dobę. Podczas gdy w 2013 roku Światowa Organizacja Zdrowia (Word Health Organization – WHO) zaleciła, by dobowe spożycie potasu przez osoby zdrowe (tj. z prawidłową czynnością nerek) kształtowało się na poziomie >3,51 g/dobę.

Kiedy warto zbadać poziom potasu?

Objawy takie jak odczucie ciągłego zmęczenia czy zaburzenia rytmu serca powinny być niepokojące i zmotywować nas do odwiedzenia gabinetu lekarskiego. Lekarz, przez wykonanie wywiadu zdrowotnego, zdiagnozuje z czego opisywane dolegliwości wynikają i czy warto wykonać np. badanie na stężenie potasu we krwi.

Oznaczenie stężenia potasu odbywa się w godzinach porannych na czczo. Prawidłowe stężenie potasu we krwi mieści się w granicach normy, która wynosi 3,5–5,5 mmol/l.

najczęstszym źródłem potasu są ziemniaki

Niedobór potasu

Potas pochodzący z pożywienia wchłania się w organizmie człowieka w jelicie cienkim, w górnym odcinku. Niedobory potasu obserwuje się rzadko, ponieważ ilość tego składnika w diecie zazwyczaj przewyższa zapotrzebowanie organizmu. Jednak w przypadku wystąpienia biegunek, wymiotów, nadmiernej potliwości, podczas stosowania bardzo restrykcyjnych diet (głodówek), przyjmowania środków o działaniu moczopędnym lub przeczyszczjącym, a także u osób cierpiących na anoreksję może dojść do rozwoju hipokaliemii (tj. niedoboru potasu). Definiuje się je jako osoczowe stężenie potasu sięgające wartości poniżej 3,5 mmol/l we krwi. Po zdiagnozowaniu hipokaliemii przez lekarza zespół medyczny przystępuje do oceny stanu klinicznego pacjenta oraz znalezienia przyczyny niedoboru potasu w organizmie.

Objawy świadczące o hipokaliemii:
– zaburzenia rytmu serca;
– upośledzenie czynności nerek;
– zaburzenia ze strony układu nerwowego;
– zaburzenia ze strony układu mięśniowego, osłabienie siły mięśniowej, częste skurcze mięśni;
– wraz z przedłużającym się niedoborem potasu zwiększa się ryzyko rozwoju chorób układu krążenia, podwyższenia wartości ciśnienia tętniczego, wystąpienia kamicy nerkowej.

Nadmiar potasu

Organizm człowieka sam potrafi regulować nadmiar potasu w ciele. Zostaje on usunięty przede wszystkim wraz z moczem. Jednak w przypadku występowania określonych jednostek chorobowych, takich jak choroba Addisona związana z niewydolnością nadnerczy lub niewydolności nerek, może dojść do jego nadmiernego gromadzenia się w ciele. Objawy, jakie powinny być niepokojące i mogą świadczyć o nadmiarze potasu w organizmie, to:
– apatia;
– zaburzenia w pracy nerek;
– osłabienie mięśniowe;
– zaburzenia pracy serca.

Suplementacja

Lekarze zalecają suplementację potasem szczególnie w przypadku zdiagnozowania stanów patologicznych organizmu z towarzyszącą im hipokaliemią. Zanim jednak dojdzie do włączenia suplementacji, zaleca się na początku zwiększenie ilości tego składnika mineralnego w diecie. Gdy efekty działań dietetycznych będą znikome, dopiero rozważa się sensowność rozpoczęcia suplementacji.

U kogo należy rozważyć suplementację potasem?

Wprowadzenie suplementacji potasem powinno być rozważone przez:
– osoby cierpiące na nadciśnienie tętnicze leczone środkami farmakologicznymi takimi jak diuretyki pętlowe. Suplementacja powinna być jednak skonsultowana z lekarzem. W przypadku przyjmowania innych leków na nadciśnienie tętnicze można korzystać z zaleceń dietetycznych i włączyć do diety, np. sól magnezowo-potasową.

Uwaga! W przypadku stosowania leków diretycznych oszczędzających potas (np. eplerenon, spironolakton) zaleca się zachowanie ostrożności przy rekomendowaniu suplementacji tak, by nie doprowadzić do rozwoju hiperkaliemii.

– Osoby cierpiące na kamicę nerkową, osteoporozę, po zawałach serca, udarach mózgu także powinny skonsultować z lekarzem sensowność wprowadzenia suplementów diety będących źródłem potasu.

Suplementacja potasem występuje w różnych formach – do najczęstszych należą preparaty w postaci tabletek lub kapsułek, w których składzie potas połączony jest z chlorem (chlorek potasu). W aptekach można znaleźć także syropy i tabletki musujące zawierające ten pierwiastek, te formy działają jednak bardziej drażniąco na przewód pokarmowy.

Jednak istnieją schorzenia, w których nie zaleca się suplementacji potasem. Należą do nich:
– niewydolność kory nadnerczy;
– hiperkaliemia;
– przewlekła niewydolność nerek;
– hipoaldosteronizm hiporeninowy.

Interakcje potasu z lekami

Osoby w trakcie leczenia inhibitorami konwertazy angiotensyny powinny uważać na znaczne ilości potasu w diecie lub w stosowanych preparatach. Jednoczesne przyjmowanie wspomnianych leków i suplementacja potasem może prowadzić do rozwoju hiperkaliemii.

Przyjmowanie przez długi czas suplementów potasu wiąże się ze zmniejszeniem wchłaniania witaminy B12 w organizmie. Aby odpowiednio uzupełnić dietę o tę witaminę, zaleca się konsultację z dietetykiem oraz konsultację z lekarzem rodzinnym w celu kontrolowania stężenia witaminy B12 w organizmie.

Monika Dudek-Palaczyk

Bibliografia
Kokot F., Zaburzenia gospodarki potasowej, „Medycyna Praktyczna” 2013, 2412–2415.
Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2007.
Hunt B.D., Cappuccio F.P., Potassium intake and stroke risk: a review of the evidence and practical considerations for achieving a minimum target, „Stroke” 2014, 45(5), 1519–1522.
Jacobs E., Pringot J., Gastric ulcers due to the intake of potassium chloride, „The American Journal of Digestive Diseases” 1973, 18(4), 289–294.

To pole jest wymagane Wciśnij ENTER, aby dodać komentarz
To pole jest wymagane