Czym jest nadciśnienie tętnicze?
Nadciśnienie tętnicze jest schorzeniem, w którym dochodzi do utrzymywania się podwyższonego ciśnienia w naczyniach tętniczych. Możemy je rozpoznać, gdy średnie wartości ciśnienia z dwóch pomiarów są równe lub wyższe niż 140 mm Hg dla ciśnienia skurczowego i/lub 90 mm Hg dla rozkurczowego.
Nadciśnienie tętnicze – przyczyny i profilaktyka
W zdecydowanej większości przypadków nadciśnienia tętniczego przyczyna jego występowania nie jest znana. Wiemy jednak, że istotne znaczenie w jego rozwoju ma nasz styl życia. Badania wskazują znaczne powiązanie nadciśnienia z występowaniem otyłości typu brzusznego. Wzrost obwodu talii skutkuje podwyższeniem skurczowego ciśnienia tętniczego. Duże znaczenie w rozwoju nadciśnienia mają również niska aktywność fizyczna, palenie tytoniu oraz spożywanie alkoholu.
Do elementów profilaktyki zalicza się zatem:
- zaprzestanie palenia tytoniu,
- redukcję masy ciała,
- ograniczenie spożycia alkoholu,
- wzrost aktywności fizycznej.
Nadciśnienie tętnicze a dieta
To, co jemy, wywiera istotny wpływ na nasz organizm, również na ciśnienie krwi, dlatego warto zadbać o odpowiednią dietę. Wiele badań podkreśla związek spożycia soli z rozwojem nadciśnienia. Zaobserwowano niższe ciśnienie krwi u osób żyjących w krajach rozwijających się – cechujących się brakiem dostępu do soli kuchennej – w porównaniu do osób z krajów dobrze rozwiniętych. Zaleca się zatem dzienne ograniczanie spożycia soli do maksymalnie 5 g. Jest to równoważne jednej łyżeczce do herbaty.
Warto pamiętać o tym, że sól bardzo często ukryta jest w różnego rodzaju przetworzonych produktach: wędlinach, konserwach, mieszankach przypraw, przekąskach, a nawet w chlebie. Dlatego ważne jest, aby ograniczać spożywanie gotowych produktów i zwracać uwagę na skład produktu na opakowaniu.
W latach 90. przeprowadzono badanie, które odegrało istotną rolę w prewencji nadciśnienia. Było to badanie DASH (Dietary Approach to Stop Hypertension), w którym badano wpływ pożywienia zastępującego typową dietę amerykańską na ciśnienie tętnicze. Na jego podstawie została później opracowana dieta DASH, która aktualnie często polecana jest w profilaktyce oraz leczeniu nadciśnienia. Na czym polega walcząca z nadciśnieniem?
Dieta charakteryzuje się dużym spożyciem warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych oraz chudych produktów mlecznych. Zaleca się w niej wybieranie głównie mięsa drobiowego, ryb i orzechów. Dieta DASH jest także bogata w składniki mineralne takie jak potas wapń i magnez, które są bardzo ważne w profilaktyce nadciśnienia.
Jeżeli zatem chcesz zadbać o swoje zdrowie i mieć pod kontrolą ciśnienie krwi, warto trzymać się kilku zasad i spożywać codziennie:
- 6–8 porcji produktów pełnoziarnistych (porcja to na przykład kromka chleba lub pół szklanki ugotowanego makaronu),
- 4–5 porcji warzyw (porcja to pół szklanki pokrojonych surowych lub ugotowanych warzyw),
- 4–5 porcji owoców (porcja to 1 średni owoc, 1/4 szklanki suszonych owoców lub pół szklanki świeżych lub suszonych owoców),
- 2–3 porcji nabiału niskotłuszczowego (porcja to szklanka mleka lub jogurtu, albo 45 g sera twarogowego),
- 6 lub mniej porcji chudego mięsa ryb i jaj (porcja to 30 g ugotowanego mięsa drobiowego lub ryb, albo 1 jajko),
- 2–3 porcji olejów roślinnych (porcja to łyżeczka oliwy z oliwek bądź innego oleju roślinnego),
- 4–5 porcji w tygodniu orzechów oraz nasion roślin strączkowych (porcja to 1/3 szklanki orzechów lub 1/2 szklanki ugotowanych nasion roślin strączkowych).
Podsumowując, mamy duży wpływ na to, czy w przyszłości będziemy zdrowi. Warto więc wprowadzić pozytywne zmiany w naszym stylu życia, które pozwolą nam długo cieszyć się zdrowiem i prawidłowym ciśnieniem krwi.
mgr Jadwiga Żak, dietetyk
Bibliografia
Tykarski A., Narkiewicz K., Gaciong Z., Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym – 2015 rok, „Nadciśnienie tętnicze w praktyce” 2015, 1(1), 1–70.
Wolf-Maier K., Cooper R.S., Kramer H., Hypertension treatment and control in five European countries, Canada and the United States, Hypertension 2004, 43, 10–17.
Jankowski P., Kawecka-Jaszcz K., Jastrzębski M., Pierwotna prewencja nadciśnienia tętniczego u kobiet, Folia Cardiol. 2001, 8, 25–36.
Jarosz M., Praktyczny podręcznik dietetyki, Warszawa 2010.
US Department of Health and Human Services. Your Guide to Lowering Your Blood Pressure with DASH, https://www.nhlbi.nih.gov/files/docs/public/heart/new_dash.pdf
Komentarze